SEPTEMBER 2017

BLOEDVERWANT

   
In deze rubriek geven Tim Deschaumes en Ive Verdoodt een impressie in handpalmformaat van twee verwante films
 
     



Still uit All that heaven allows van Douglas Sirk

   

All that heaven allows

ingehouden passie in technicolor

Ter hoogte van de kerktoren van Stoningham start de camera zijn verkenning van een idyllisch stadje dat baadt in heftige herfstkleuren en zich etaleert als een oase van rust. Een hemelsblauwe Ford Country Sedan houdt halt voor een landhuis met tuinier, witte hekjes en een herfstkleurige parasol. De kleur van dit meubel assorteert met het kapsel van de bewoonster, weduwe Cary Scott. Om Stoningham neer te zetten als het ultieme jaren 50-stadje, filmde Douglas Sirk All That Heaven Allows in levendige technicolorkleuren en koos hij voor de gekunsteldheid van de Universal-studio’s.

Ron, de in deze beginscène onopvallende tuinman, is een natuurkracht die Cary doet opleven. Hun liaison ontluikt via de minzame gebaren van de jonge tuinier-gentleman. Een goudgeel takje van de Chinese koelreuteria, door hem gesnoeid, verdient meteen een ereplek in een vaas op Cary’s bureau. Hij herstelt voor haar een gebarsten theepot, want ze houdt zo van Wedgwood-porselein. Ze belandt in zijn armen nadat ze schrikt van een opvliegende tortelduif. Dit romantisch parcours culmineert in Rons huwelijksaanzoek, wat meteen het einde ervan inluidt: ‘In een plaats als Stoningham kan je conventies niet negeren’. De goegemeente, gepersonifieerd door roddeltantes en afgewezen mannen, verspreidt hatelijke roddels. Deze verbale gifwolk is zo toxisch dat ze ook haar zoon en dochter aantast. Haar kinderen menen zelfs dat een nieuwe tv – de ideale compagnon voor miss lonelyhearts – een heilzaam alternatief biedt. De reflectie van Cary in het tv-scherm oogt vreselijk. Wij zien hoe zij zichzelf ziet: eenzaam, grauw en lusteloos.

Sirk verbeeldt dit conflict tussen individu en maatschappij via kleurcontrasten en onderbelichting. De twee dominante kleuren, blauw en geeloranje, worden in talloze shots tegenover elkaar uitgespeeld, als een weerkerende veruitwendiging van Cary’s innerlijke strijd tussen goudgele liefde en koel-blauwe conventie. In een scène waarin de emoties hoog oplaaien, gaat Sirk nog een stap verder: Cary’s dochter Kay, in tranen door de roddels, beleeft haar verdriet in haar slaapkamer, die alle kleuren van de regenboog aanneemt. Sirk komt hiermee weg dankzij een mise-en-scène-vondst: de kamer is opgeluisterd met een kleurrijk glasraam. Via een ander stijlmiddel, volledige kleurloosheid, bereikt Sirk een gelijkaardig resultaat. Kwetsbare gesprekken houden de geliefden vaak voor een groot raam, wat voor tegenlicht en schaduw zorgt. Op het meest pijnlijke moment transformeert Cary’s gelaat zich tot een peilloze zwarte vlek tegenover een blauwwitte achtergrond.

All That Heaven Allows paart stilistische creativiteit aan scherpe kritiek op de huwelijkswaarden van de bourgeoisie. Omfloerst biedt de film een aanzet tot meer kritiek, in de vorm van dubbelzinnigheden over homoseksualiteit. In Far From Heaven, een hommage aan Sirk, gaat Todd Haynes op die ingeslagen weg verder. 

Tim Deschaumes

 
 


Still uit Far from heaven van Todd Haynes
 

Far from heaven

verwoest Arcadië

 
Het allereerste shot plaatst ons met de neus middenin scharlakenrood gebladerte, waarna we afdalen om een auto te volgen die een verstedelijkte omgeving verlaat. De wagen glijdt door brede dreven, vanuit onze linkerooghoek verschijnt een spatieus landhuis met dakkapellen. De woonomgeving oogt vredig, bosrijk en geborgen. Het herfstpalet verleidt met sterk gesatureerd groen, oranje en geel in ontelbare kleurschakeringen. Todd Haynes' Far From Heaven begint met semipastorale poëzie en borstelt een suburbane droom, waarvoor geen mens ongevoelig kan blijven.

De openingsbeelden zijn getoonzet in huiselijkheid en familiaal geluk. Moeder parkeert op de oprijlaan, zoon- en dochterlief bestoken haar met vragen. Een huishoudster komt aangelopen om haar werkgeefster te helpen uitladen. Even later maakt een socializende buurvrouw het plaatje volledig. Als er een ideaal van huisje-tuintje-boompje bestaat, dan is dit de overtreffende trap ervan. Meteen betekent dat ook dat er veel op het spel staat.

Het gevaar dat dit Arcadië bedreigt, komt niet van buitenaf, maar van binnenuit. Onderdrukte passie craqueleert de zorgvuldig gepleisterde façade van het kerngezin van de Whitakers. De vaak afwezige vader leidt een dubbelleven: na zijn kantooruren als directeur bij de televisiefirma Magnatech gaat hij gretig op zoek naar homoseks. Haynes brengt daarbij een aloude oppositie in stelling: de ‘normaliteit’ van het buitengebied tegenover de verderfelijke stad. Blauwtinten en gifgroene neonkleuren in de gay bar contrasteren scherp met de natuurlijke kleurschakeringen rond de familiewoning. Een artificieel koloriet begeleidt Frank Whitakers ‘perverse’ seksuele escapades.

Cathleen Whitaker wordt als modelvrouw – ‘Mr. and Mrs. Magnatech’ – geïnterviewd door het societyblad The Weekly Gazette, maar het korset van sociale conventies is zo strak aangesnoerd dat de bedrogen echtgenote letterlijk naar adem hapt. Zoals Cathleen haar hoofdwond – een gevolg van de seksuele frustratie van haar man – onder een haarlok verbergt, zo moeten ook haar emotionele kneuzingen uit het zicht worden gehouden van de tirannieke publieke moraal. De schone schijn brokkelt echter af en een echtscheiding blijkt onvermijdelijk. Als Cathy troost zoekt bij haar zwarte, empathische tuinman, slaat een diepgeworteld racisme wild om zich heen. Zowel de blanke als de zwarte gemeenschap keren zich genadeloos tegen de societyvrouw en haar hovenier.

De hartstocht voor iemand van hetzelfde geslacht en het verlangen van een blanke vrouw naar een gekleurde man blijken onacceptabele afwijkingen in upper middle class suburbia van de jaren 50. De melodramatische lava die de personages meesleurt, verwoest meerdere levens. ‘Ik heb de vonken zien vliegen’, zo verwoordt Cathy's tuinman het geweld van de sociale orde, alvorens hij definitief van het toneel verdwijnt.

Ive Verdoodt

Wil je de papieren versie van De Geus thuis ontvangen? klik hier voor meer informatie.